Showing all 12 results
آينده چگونه خواهد بود
چگونه می توانیم در دهه دوم قرن بیست و یکم، کتابی درباره پیشرفت های علمی پیش رو، چه آن ها که قریب الوقوع هستند و پنج یا ده سال با ما فاصله دارند، و چه آن ها که در آینده دور، پس از حیات ما، محقق می شوند، تالیف کنیم؟
این کتاب دربارۀ واقعیتهای علمی است که در آیندۀ نهچندان دور محقق میشوند و داستان علمی-تخیلی نیست. جستارهای را متخصصان رشته های مختلف نوشته اند و به آخرین دستاوردهای رشته خود اشاره کرده اند.
از موضوعات جستارها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
جمعیتشناسی، حفاظت از محیط زیست، تغییر اقلیم، آیندۀ پزشکی، ژنومشناسی و مهندسی ژنتیک، زیستشناسی مصنوعی، گذار از انسانباوری، فضای ابری و اینترنت اشیاء، امنیت سایبری، هوش مصنوعی و روباتیک
اسرار زمان
چرا گذشته را به یاد میآوریم نه آینده را؟ منظور از «جریان زمان» چیست؟ آیا ما در زمان وجود داریم، یا زمان در ما؟ منظور از اصطلاح " زمان می گذرد" چیست؟ چه عاملی زمان را به سرشت ما انسان ها و به ذهنیت ما پیوند می دهد؟
کارلو رولی، فیزیکدان نظری ایتالیایی، در کتاب «اسرار زمان» ما را به تعمق دربارۀ این پرسشها و چیزهای دیگر فرامیخواند. او در نظریۀ جدید و هیجانانگیز خود به این نکته اشاره میکند که تصور زمان نتیجۀ نادانی و ناآگاهی ما است و چیزی به نام زمان، آنگونه که میشناسیم، وجود ندارد. شاید زمان توهمی بیش نباشد
حیوانات مسلح
پروفسور داگلاس.جی املن، زیستشناس تکاملی است که در خصوص رشد و تکامل عجیبترین سلاحهای حیوانات و چگونگی شکلگیریشان تحقیقات فراوانی انجام دادهاست. او در این کتاب با بیان جذابی به شرح آزمایشها و تجربیاتش پرداخته و در سفری مهیج، ما را با خود از تنههای درختان فروافتاده در جنگلهای استوایی، تونلهای زیرزمینی ساحل دریاها و صخرههای پرشیب دامنهی کوهها تا دل قلعهها و کاخهای قرون وسطی و ناوهای نظامی در آسمان و زمین میبرد.
گاه در حیوانات، ابزارهای مبارزه و دفاع چنان خارقالعادهای به وجود میآیند که به هیچ روی نمیتوان از کارشان به سادگی عبور کرد. داستان به وجود آمدن این ساختارها بسیار جذاب و شگفتانگیز است و در این کتاب برای اولین بار مورد بررسی و کالبدشکافی قرار گرفتهاست.
نکتهی جالبتر این که نویسنده به طور موازی، این روند را در انسان مقایسه کرده و به درهمتنیدگی میان این دو فرآیند پرداخته است. شاید برای بسیاری افراد قابل تصور نباشد که سلاحهای انسانی با ظاهر رعبآورشان با استفاده از چه قواعد ظریفی به شکل کنونی درآمدهاند و یا در آینده احتمالا به چه شکلی درخواهند آمد.
نویسنده به بررسی شرایط و محیط شکلگیری پیچیدهترین سلاحهای حیوانات و انسانها پرداخته و در کمال شگفتی هر دو را مشابه یافتهاست. وی در این کتاب با مهارت و به زیبایی به بیان این فرآیندها و اسرار شگفت انگیزشان پرداخته که هر خواننده را به فکر فرو میبرد.
پرفسور املن، در داستانی شخصی، روایتی تاریخی و بیانی دقیق، تکامل شگفتانگیزترین و عظیمترین سلاحهای حیواناتی را ترسیم کرده که حتی وجودشان هم حیرتآور است.
ده درس براي دنیای پسا کرونا
این کتاب در مورد همه گیری نیست، بلکه در مورد دنیایی است که با وجود این ویروس در حال شکل گیری است و مهم تر از آن، واکنش ما در برابر آن همانند هر شوک بزرگی می تواند عوارض جانبی داشته باشد؛ بسته به شرایط جهان در آن زمان خاص و اینکه واکنش بشر با ترس یا انکار یا سازگاری توأم می شود.
این کتاب در مورد «دنیای پساکرونا» است، نه از آن رو که ویروس پشت سر ما است، بلکه از آن رو که ما از آستانۀ سرنوشت سازی عبور کرده ایم. کسی که تا این لحظه زنده مانده، از جنبه های مرگبار این همه گیری نجات یافته است. حتی اگر این بیماری ریشه کن هم بشود، به یقین همه گیری های دیگری در آیندۀ ما ظاهر خواهند شد.
با این معلومات و تجربه، اکنون ما در عصر جدیدی زندگی می کنیم: .عصر پسا همه گیری
رام كردن روباه سركش
«ملغمهای از روایت علمی، قصه پریان روسی، و داستان هیجانانگیز جاسوسی … اثری درخشان.»
نقد کتاب نیویورک تایمز
«حدود ۶۰ سال پیش، دو پژوهشگر روس، تِرات و دیمیتری بِلایِف، تصمیم گرفتند با اهلیکردن روباههای وحشی جزئیات گذار از جانوری وحشی به حیوانی دستآموز را دریابند. آنان آزمایش خود را در مزرعهای در سیبری آغاز کردند و طی دههها رامترین روباهها را در هر نسل با هم آمیختند. در این کتاب، دوگَتکین، زیستشناس و نویسندۀ موضوعات علمی و ترات این آزمایش سترگ را روایت میکنند. نتیجۀ آزمایش: انبوهی از روباههای اهلی و فهم شالودۀ ژنتیکی اهلی شدن آنها»
ساینتیفیک امریکن
***
لی اَلِن دوگَتکین زیستشناس تکاملی و تاریخدان علم در دانشکدۀ زیستشناسی دانشگاه لوئیزویل (ایالات متحده) است. لیودمیلا تِرات استاد ژنتیک تکاملی در مؤسسه سیتولوژی و ژنتیک (نووسیبرسک، سیبری) است؛ او از سال ۱۹۵۹ به عنوان پژوهشگر ارشد در آزمایش اهلیسازی روباههای نقرهای فعالیت میکند.
رخنه در رمز داروین
داروین معتقد بود که گونههای جانداران در گذر زمان ثابت نمیمانند، بلکه تغییر میکنند و این تغییر از طریق انتخاب طبیعی روی میدهد؛ یعنی نیروهای طبیعی موجوداتی را که بیشتر به محیط سازگارند، انتخاب میکنند و موجب ماندگاری بیشتر افراد و گونههای سازگار میشوند.
اما وقتی که در سالهای آغازین هزارهی سوم پروژهٔ ژنوم آدمی به نتیجه رسید، آشکار شد DNA کتاب زندگی ماست و با حروف A، T، C و G نوشته شده است. در پی آن، پیشرفتهای فنون ویرایش ژنها آدمی را به جایی رساند که توانست در این کتاب دست ببرد و حروف را به دلخواه تغییر دهد، آن را هککردن کند، به این ترتیب، کنترل تکامل خویش را از نیروهای طبیعی بدزدد، در اختیار گیرد و جهانی پر از بیم و امید در برابر آیندهنگران قرار دهد.
این کتاب به زبانی ساده و غیرتخصصی نوشته شده و سرشار از اطلاعات مفید برای همهٔ دغدغهمندانی است که چشم به آیندهٔ انسان دارند و میخواهند از خطرهای بزرگ و بالقوهٔ زیستفناوری جلوگیری کنند. کتاب، خواننده را با خود به آینده میبرد و با جزئیاتی بسیار هیجانانگیز نشان میدهد که توانایی گونهٔ انسان در تغییر و بهسازی آرایش ژنتیکی فرزندان بهگونهای نگرانکننده رو به افزایش است. خواندن این کتاب برای همهٔ کسانی در پی پیشرفتهای زیستفناوری هستند، لازم است.
ریاضی با نقاشی های بد ترکیب
در دست انتشار, ریاضی و علوم رایانه, علمی عمومی (فانوس), علوم کاربردی و فناوری, متوسطه اول, متوسطه دوم
در کتاب ریاضی با نقاشیهای بدترکیب بن اورلین به سه سؤال بزرگ دربارهی ریاضیات پاسخ میدهد:
چرا باید یادش بگیرم؟
اصلاً کی قرار است از آن استفاده کنم؟
چرا اینقدر سخت است؟
او با نقاشی، داستانهای بامزه و خاطرات معلمی خودش به این سؤالات پاسخ میدهد و سعی میکند مجابتان کند که ریاضیات به کار همهی آدمها میآید.
اورلین در این کتاب، به جای آموزشهای خستهکننده و کلیشهای، دوزبازی را یادمان میدهد و نشانمان میدهد که چطور با انداختن یک جفت تاس میتوانیم از بحرانهای اقتصادی سر دربیاوریم.
ریاضی با نقاشیهای بدترکیب، روایتی هوشمندانه، بامزه و جذاب از حضور ریاضیات در زندگی روزمرهی ماست. خواندن این کتاب برای سه گروه جالب خواهد بود:
ریاضیخوانها، ریاضیدانها و ریاضیندانهایی که فکر میکنند ریاضیات فقط به درد دو گروه قبلی میخورد.
ظهور و سقوط دايناسورها
66 میلیون سال پیش هراسانگیزترین موجودات زمین یعنی دایناسورها ناپدید شدند. امروزه آنها هنوز جزو بزرگترین معماهای سیارۀ ما به شمار میآیند. این کتاب داستان خارقالعادۀ ۲۰۰ میلیون سالۀ آنها را به طرزی بیسابقه روایت میکند.
استیو بروساتی، دیرینهشناس جوان آمریکایی و از پیشروترین ستارههای این حوزه که تا کنون پانزده گونۀ جدید را نامگذاری کرده است در این روایتِ گیرا و استادانه، تاریخچۀ جدید، کامل و غافلگیرکنندۀ دایناسورها را روایت میکند و از دانش جدید روز برای جان بخشیدن به دنیای گمشدۀ آنها، برملا کردن خاستگاه اسرارآمیزشان، شکوفایی دیدنیشان، گوناگونی شگفتانگیزشان، انقراض فجیعشان و میراث زندۀ شگرفشان بهره میگیرد.
بروساتی اوج شکوفایی دایناسورها را در دورههای ژوراسیک و کرتاسه بازسازی میکند؛ در این دورهها بود که هزاران گونه به کمال رسیدند و دایناسورهای بالدار و پَردار ـ اجداد پیشاتاریخیِ پرندگان امروزی ـ پدیدار شدند. داستان او تا پایان دورۀ کرتاسه و برخورد سیارک یا شهابسنگی عظیم با سیارۀ ما ادامه مییابد؛ به این ترتیب در خارقالعادهترین رویدادِ انقراضِ تاریخِ زمین، دایناسورها (اما نه همۀ آنها) نابود شدند؛ رویدادی که امروز در آستانۀ خطر «ششمین انقراض جمعی» پُر از پند و اندرز است.
از ظهور و سقوط دایناسورها تا دهههای آتی به عنوان تاریخچۀ علمی حیرتانگیز و گزارشی معتبر و ارزشمند یاد خواهد شد.
مرز حيات
این کتاب نامزد جایزهٔ نگارش بهترین کتاب علمی پِن/ ادوارد ویلسون، کتاب برگزیدهٔ نیویورکتایمز در سال ۲۰۲۱، کتاب برگزیدهٔ اخبار علمی سال ۲۰۲۱ و نیز کتاب برتر علمی اسمیتسونین در سال ۲۰۲۱ بوده است.
مرز بین موجودات زنده و غیرزنده کجاست؟ این پرسش به ویژه یکی از مهمترین پرسشهای جامعه است: آیا باید یک تخمک بارورشده را یک فرد زندهٔ مستقل به شمار آوریم؟ چه زمانی باید فردی از نظر قانونی مرده اعلام کنیم؟
تا زمانی که تلاش نکنیم به طور جدی به این پرسش پاسخ دهیم، هرگز پیچیدگی تعریف حیات را درنخواهیم یافت و اگر نتوانیم به تعریفی برای حیات زمینی برسیم، هرگز نخواهیم توانست حیات فرازمینی را در جهانهای دیگر کشف کنیم.
زیستشناسان صدها تعریف برای حیات دارند که البته هیچ کدام جامع و مانع نیست. کروناویروسها مسیر تاریخ آدمی را تغییر دادهاند؛ اما بسیاری از دانشمندان هنوز آنها را زنده نمیدانند.
کتاب مرز حیات: دربارهٔ چیستی زندگی پژوهشی بسیار جذاب و آموزنده است که بعید است کسی جز کارل زیمر بتواند از عهدهاش برآید. نویسنده در این کتاب سفر خود را با شرح آزمایشهای عجیبی که سعی در بازآفرینی حیات در آزمایشگاه داشتهاند، آغاز میکند، با مارهای پیتون کار میکند، به سراغ خفاشهایی میرود که به خواب زمستانی فرورفتهاند، نمونههای عجیب و شگفتانگیز حیات را همراه با تاریخچهٔ جستوجوی حیات معرفی میکند، به تلاشهای آدمی برای آفرینش حیات و تکامل آن در لولهٔ آزمایش میپردازد، به مرزهای واقعیت و خیال در داستان هیولای دکتر فرانکنشتاین نزدیک میشود، قطرههایی را معرفی میکند که میتوانند محیط خود را حس و تولیدمثل کنند و سپس به این پرسش پاسخ میدهد که آیا آدمی توانسته است حیات را آزمایشگاه بیافریند؟
سیذارتا موکرجی پژوهشگر و نویسندهٔ بزرگ علوم زیستی این کتاب را انعکاس واقعیتهای خیرهکننده و در عین حال آموزنده دربارهٔ حیات و تلاش آدمی برای کشف جهان دانسته است.
نژاد برتر
بزرگترین ضربهای که به جامعهٔ بشری وارد شده، از سوی نژادگرایانی بوده است که به بهانهٔ برتری گروهی از انسانها بر دیکران، گاه آشکارا انسانهای دیگر را به بند کشیدهاند و دیگرگاه آتش جنگی جهانی را شعلهور کردهاند.
ممکن است برخی تصور کنند که پس از جنگ جهانی دوم اژدهای نژادپرستی نابود شده و برای همیشه به زبالهدانی تاریخ سرازیر شده است؛ اما شوربختانه چنین نیست. بلکه به عکس، گروههای راستگرای تندرو و ضد مهاجر در سراسر اروپا و ایالات متحد نیرو گرفتهاند؛ ملیگرایان در لهستان راهپیمایی میکنند؛ رهبر راستگرای ایتالیا با قول اخراج مهاجران غیرقانونی و پناهندگان بهمحبوبیت میرسد؛ ملیگرایان سفیدپوست روس به بهانهٔ دفاع از ارزشهای سنتی به میدان میآیند؛ حزب راستگرای آلترناتیو برای آلمان بیش از ۱۲ درصد آرا را در انتخابات بهدست میآورد و یکی از مدیران ارشد ترامپ، به ملیگرایان تندرو فرانسوی میگوید: «بگذارید شما را نژادپرست بنامند ... آن را بهعنوان نشان افتخار به سینه نصب کنید.»
شوربختانه، امروزه، نژادپرستان همه جا هستند: بنیادگرایان موسوم به داعش در خاورمیانه، ملیگرایان هندو در هند و دانشمندان چینی که به علم پشت کردهاند و ریشههای تکاملی چینیها را با دیگران متفاوت میدانند، در چین.
نویسندهٔ این کتاب که پژوهشگری بنام و نویسندهای موفق است، با نگاهی تیزبینانه، دقیق و عمیق و با قلمی روان به بررسی علمی نژادپرستی میپردازد و هشدار میدهد که در تاریخ زندگی انسان، برتری نژادی توهمی بیش نبوده و واقعیت علمی ندارد. او با مهارتی کمنظیر سوگیریهای آگاهانه و ناآگاهانه را که حتی برخی از برجستهترین دانشمندان را به بیراهه کشانده است، افشا میکند، خوانندگان را به گردش در میان علم، هنر، تاریخ و جغرافیا میبرد و در بحثهای ضروری دربارهٔ منشأ انسان و اسطورههای آفرینش تفکر برتری نژادی شرکت میدهد. این کتاب نگاه شما به جهان را تغییر خواهد داد
هفت و نیم درس درباره مغز
دکتر لیزا فِلدمن بِرَت، به واسطۀ تحقیقات قابل توجهش در زمینۀ روانشناسی و عصب پژوهی، در میان یک درصد از پراستنادترین دانشمندان جهان قرار دارد. او در کتاب هفت ونیم درس دربارۀ مغز، با بیانی جذاب به نحوۀ عملکرد مغز می پردازد و با اشاره های جالبی به فریب ها و توهمات روزمرۀ مغز که همۀ ما به آن دچاریم، به ما می آموزد وظیفۀ اصلی این عضو خاکستری، فکر کردن نیست!
در این کتاب، برداشتهای اشتباه ما در مورد مغز به زیبایی بررسی شده است. شاید به نظر عجیب بیاید که ایدۀ مغز سه گانه که سالهاست از نظر علمی منسوخ شده، همچنان در کتابهای علمی_عمومی و نیز دوره های آموزشی گرانقیمت مورد استناد قرار میگیرد. اما عجیب تر آن است که بدانیم پافشاری بر این ایده، به منزلۀ اهدای نشان گونۀ برتر به خودمان است. حال آنکه ما برترین گونه نیستیم.
نویسنده در این کتاب با ظرافت به نحوۀ سیم کشی مغز کودکان و نقش حیاتی والدین و مراقبان اشاره دارد. از طرفی به اثرگذاری حیرت انگیز دیگری می پردازد که از جنبۀ کاملاً واقعی سیم کشی مغزی، نحوۀ رفتارمان با دیگران تا چه حد اهمیت دارد. بر این اساس دکتر فلدمن به ما خاطر نشان می سازد که در قبال کودکان، این سرمایه های آیندۀ جامعه و نیز در برابر دیگر افراد بزرگسال، مسئولیتی بسیار فراتر از آنچه می پنداشتیم داریم.
این کتاب طی هفت ونیم درس، به بیان جنبه های شگفت انگیز از نحوۀ عملکرد مغز ما در زندگی روزمره مان میپردازد که شاید تابه حال کمتر به آن توجه کرده باشیم. نکتۀ قابل توجه آنکه این کتاب دستورالعملی برای نحوۀ تفکر شما در مورد ماهیت انسان نیست، بلکه از شما دعوت می کند در مورد انسانی که هستید یا می خواهید باشید بیندیشید. از این جهت، جنبۀ کاملاً کاربردی و عملی در زندگی تمام افرادی دارد که رؤیای جهانی بهتر را در ذهن می پرورانند. از این رو این کتاب می تواند نوعی راهنما در زندگی باشد که بارها ارزش خواندن دارد.